CZYM JEST MCAS
MCAS, czyli zespół aktywacji komórek tucznych to przewlekła choroba wieloukładowa o podłożu zapalnym i alergicznym. W przypadku MCAS dochodzi do patologicznej zmiany komórek tucznych, które są częścią układu odpornościowego i występują we wszystkich tkankach organizmu, zwłaszcza w błonach śluzowych dróg oddechowych, układu pokarmowego oraz w pobliżu naczyń krwionośnych i włókien nerwowych i pomagają w zwalczaniu infekcji. To one reagują jako pierwsze na zagrożenie z zewnątrz i uwalniają liczne substancje, które wywołują miejscowe stany zapalne, by pobudzić działanie układu odpornościowego. Jest to z założenia korzystny i życiowo ważny mechanizm.
Przy MCAS jednak komórki tuczne reagują nadmiernie i nadwrażliwie na wszelkie bodźce, uwalniając niekontrolowane ilości histaminy oraz innych mediatorów zapalnych. Komórki te mogą być pobudzane przez czynniki środowiskowe, alergeny, żywność, infekcje, niektóre leki, alkohol, wysiłek fizyczny i stres.
To prowadzi do bardzo różnorodnych objawów, które nie układają się w jeden typowy obraz kliniczny. Objawy mogą wskazywać na alergię, zatrucie pokarmowe lub przeziębienie.
SYMPTOMY MCAS
⚡️Drogi oddechowe: duszność, obrzęk gardła, bezdech senny
⚡️Skóra: pokrzywka, zaczerwienienie, pieczenie, swędzenie, obrzęk powiek
⚡️Przewód pokarmowy: biegunka, nudności, bóle brzucha, wzdęcia, nietolerancje pokarmowe, brak apetytu
⚡️Objawy neurologiczne: zapominanie, "mgła mózgowa", bóle głowy, depresja, neuropatie, lęki
⚡️Układ sercowo-naczyniowy: zawroty głowy, kołatanie serca, omdlenia, hipotensja, arytmia
⚡️Inne: alergie, zmęczenie, zespół chronicznego zmęczenia, wrażliwość na chemikalia, bóle mięśni i stawów, zaburzenia hormonalne, wstrząs anafilaktyczny
Najczęściej występuje kombinacja kilku tych objawów, a osoby dotknięte mają poczucie, że cały organizm przestaje działać prawidłowo. Objawy często przypominają nietolerancję histaminy.
Niestety świadomość istnienia MCAS - podobnie jak nietolerancji histaminy - jest wśród wielu lekarzy niewielka, przez co choroba ta jest rzadko rozpoznawana. MCAS bardzo często współwystępuje z nietolerancją histaminy. Ponieważ same komórki tuczne już wytwarzają nadmiar histaminy, każda dodatkowa dawka histaminy z pożywienia może zaostrzyć objawy. Niektóre produkty spożywcze mogą pogarszać już istniejące symptomy, lub doprowadzić do przelania się "własnego wiadra histaminowego".
Z drugiej strony dieta uboga w histaminę może doprowadzić do złagodzenia objawów.
MOŻLIWE CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE MCAS, TZW. TRIGGERY
⚡️Pleśń
⚡️Toksyny
⚡️Alergeny
⚡️Pyłki i kurz
⚡️Infekcje
⚡️Wahania temperatur
⚡️Ukąszenia owadów
⚡️Zapachy
⚡️Histamina
⚡️Kwas salicylowy
⚡️Kwas szczawiowy
⚡️Lektyny
⚡️Leki i suplementy diety
⚡️Reakcje na probiotyki, stres i inne czynniki
DIAGNOZA:
Diagnoza MCAS opiera się na:
- kompleksowej ocenie objawów - pacjent powinien doświadczać nawracających i ciężkich objawów z co najmniej dwóch układów narządowych
- potwierdzeniu nadmiernej aktywacji mastocytów w badaniach biochemicznych - wzrost stężenia tryptazy mastocytarnej w surowicy krwi w stosunku do wartości wyjściowej o 20% + 2ng/ml przy obecności objawów (do 4h od momentu ich wystąpienia), podwyższone stężenie histaminy i prostaglandyny D2 we krwi oraz ich metabolitów w moczu (najlepiej z 24 godzinnej zbiórki)
- ocenie odpowiedzi na leczenie - pacjent powinien wykazywać dobrą odpowiedź kliniczną na leki stabilizujące mastocyty, lub leki przeciwhistaminowe
- wykluczeniu innych schorzeń, które mogą dawać podobne objawy
Ważne wskazówki daje historia choroby pacjenta, jego obciążenie toksynami, wrażliwość na leki, suplementy, pokarmy, probiotyki i zioła, a także wiele przewlekłych, alergicznych i zapalnych objawów w różnych układach ciała.
TERAPIA:
Terapia MCAS jest tak samo złożona, jak sama choroba. Niemniej jednak mozna wskazać kilka wskazówek terapeutycznych:
- Identyfikacja i eliminacja przyczyn i czynników wyzwalających (właściwa detoksykacja, unikanie wyżej wymienionych trigerrów)
- Zmiana diety, unikanie produktów bogatych w histaminę i wyzwalaczy histaminy, uwzględnienie nietolerancji, picie dobrej jakości wody
- Uspokojenie układu nerwowego, unikanie stresu
- Wyciszenie komórek tucznych przy pomocy suplementów i leków. UWAGA! W przypadku MCAS suplementy, probiotyki i zioła często są źle tolerowane i mogą zaostrzyć objawy.
- Dodatkowo należy wspierać zdolności samoleczenia organizmu poprzez: odbudowę mikrobiomu jelitowego, uzupełnienie niedoborów składników odżywczych, poprawę jakości snu, ruch na świeżym powietrzu, unikanie toksyn w codziennym życiu
COVID-19 A KOMÓRKI TUCZNE
Nadmierna aktywacja komórek tucznych oraz uwalnianie mediatorów zapalnych odgrywają kluczową rolę zarówno podczas infekcji Covid-19, jak i po szczepieniu przeciwko koronawirusowi. Wiele objawów zespołu aktywacji komórek tucznych (MCAS) jest podobnych do objawów infekcji Covid-19 lub zespołu postcovidowego (Long Covid). Także większość reakcji zapalnych występujących przy Covid-19 przypomina stany zapalne obserwowane przy MCAS. Komórki tuczne reagują zatem na koronawirusa uwalniając mediatory zapalne, histaminę i cytokiny. Może to prowadzić do silnych reakcji komórek tucznych w przebiegu infekcji Covid-19.
W efekcie dochodzi do nadmiernej reakcji układu odpornościowego, która może doprowadzić do tzw."burzy cytokinowej" - czyli gwałtowanego i nasilającego się ciągu odpowiedzi immunologicznych, które z czasem wyczerpują układ odpornościowy. W najgorszym przypadku taka reakcja może doprowadzić do niewydolności narządów lub śmiertelnej duszności. W trakcie sekcji zwłok osób zmarłych na Covid-19 stwierdzono dużą liczbę komórek tucznych w płucach. Potwierdzono również, że u pacjentów z Covid-19 komórki tuczne wykazują wzmożoną aktywność - oczywiście zależnie od stopnia ciężkości przebiegu choroby. Podobne mechanizmy aktywują się również po szczepieniu, jako reakcja immunologiczna na białko kolca (spike protein), choć w łagodniejszej formie.
W normalnych przypadkach aktywność komórek tucznych po przebyciu infekcji Covid wraca do normy. W przypadku Long Covid jednak tak się nie dzieje. Komórki tuczne utrzymują swoją nadmierną aktywność i nadal wydzielają histaminę oraz inne substancje sygnałowe. Prowadzi to do nawracających stanów zapalnych i objawów typowych dla Long Covid. Ponieważ komórki tuczne występują prawie we wszystkich narządach ciała, różnorodność i indywidualność objawów są bardzo duże. Podejrzewa się zatem, że infekcja Covid-19 może ujawnić wcześniej istniejący, ale niezdiagnozowany zespół MCAS.
W praktyce klinicznej okazało się, że leki stosowane przy MCAS są również skuteczne w leczeniu infekcji Covid-19, a osoby z wcześniej dobrze kontrolowanym MCAS przechodziły infekcję bardzo łagodnie.
Żródła: 1) C. Sudre at al., Attributes and predictorsof Long Covid: analysics of Covid cases and their symptoms collected by the Covid SymptomsStudy App, doi: https://doi.org/-10.1101/2020.10.19.20214494 2) J. Logue at al., Sequeale in Adultsat 6 Months after Covid-19 Infection, JAMA Network Open 2021;4(2):e210830. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2021.0830 3)Hafezi et al., 2021 4) L. Afrin et al., Covid-19 hyperinflammation and post-Covid-19 illnes may be rooted in mast cell activation syndrome, International Journal of Infectious Diseases 100 (2020), 327-332 5) https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34563706/ 6) https://histaminikus.de/blogs/blog/long-covid-ein-unentdecktes-mcas-1?_pos=1&_sid=2799894b0&_ss=r 7) https://alergologia.gumed.edu.pl/10481.html