Postawienie diagnozy nietolerancji histaminy wymaga szczegółowej analizy zróżnicowanych dolegliwości i okoliczności ich występowania. O podejrzeniu możemy mówić wtedy, gdy:
- zauważamy u siebie przynajmniej dwa objawy nietolerancji histaminy jednocześnie
- gdy poprzez stosowanie diety niskohistaminowej dochodzi do złagodzenia lub ustąpienia dolegliwości.
Gdy nie mamy doświadczenia i wiedzy na temat produktów dozwolonych i zakazanych w nietolerancji histaminy możemy przez pewien czas prowadzić dzienniczek żywieniowy. Na podstawie występujących symptomów będziemy sami mogli lub nasz terapeuta rozpoznać artykuły spożywcze, które wywołują u nas dolegliwości.
W przypadku podejrzenia nietolerancji histaminy należy we współpracy z lekarzem wykluczyć schorzenia żołądkowo – jelitowe, wszelkiego rodzaju alergie oraz mastocytozę, gdyż mogą one wywoływać objawy typowe dla nietolerancji histaminy.
Diagnostyka laboratoryjna
- Badanie krwi: Oznaczenie stężenia i aktywności DAO w surowicy
Wartości laboratoryjne nie są podstawą do stwierdzenia nietolerancji histaminy. Najprostszą i najbardziej wiarygodną metodą jest zastosowanie 14-dniowej diety niskohistaminowej. Redukcja objawów po wykluczeniu pokarmów zawierających wysoki poziom histaminy może wskazywać na rozpoznanie nietolerancji histaminy. Wartości laboratoryjne wykraczające poza normę mogą tę wstępną diagnozę dodatkowo potwierdzić. W zależności od laboratorium wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić, należy więc zawsze weryfikować wynik z normami dla konkretnego laboratorium, w którym był wykonywany pomiar. Przyjmuje się, że prawidłowy poziom DAO wynosi >10 U/ml (>80 HDU/ml), obniżony poziom DAO, to 3-10 U/ml (40-80 HDU/ml), bardzo obniżony poziom DAO to <3 U/ml (<40 HDU/ml).
UWAGA: U kobiet zauważa się wyższą aktywność DAO pomiędzy owulacją, a menstruacją, w porównaniu z inną fazą cyklu.
- Badanie kału: Ocena poziomu histaminy. W tym wypadku wpływ na wynik będzie miała także ilość histaminy produkowanej przez bakterie jelitowe. W przypadku przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) wartości mogą być podwyższone.
Test skórny
- Skórny test punktowy z histaminą +50 (TPH50) z oceną bąbla pohistaminowego po 50 minutach.
Prowokacja histaminą
- Doustny test prowokacji histaminą prowadzony tylko pod nadzorem lekarskim w warunkach szpitalnych. U pacjentów z podejrzeniem nietolerancji histaminy specjalnie podana dawka histaminy powinna wywołać objawy, jednakże brak wystandaryzowanej dawki histaminy, jaką należałoby podać, znacznie ogranicza zastosowanie tej metody.
Dieta niskohistaminowa
W przypadku nietolerancji histaminy 14-sto dniowa restrykcyjna dieta składająca się tylko z produktów niskohistaminowych powinna przynieść znaczną poprawę. Niekiedy polecana bywa także dieta ziemniaczano-ryżowa, składająca się tylko z ziemniaków, wody, ryżu i niejodowanej soli. Przykładowe propozycje podania to:
- pieczone ziemniaki w całości
- duszone ziemniaki (bez mleka i masła!), ugotowane tylko w wodzie i soli niejodowanej
- ziemniaki gotowane
- samodzielnie przygotowane frytki – bez oleju, tylko solone
- ugotowany ryż
- ugotowany ryż zmieszany z ugotowanymi ziemniakami
- kawałki posolonych ziemniaków upieczonych w piekarniku.
Wymienione dania stanowią całodzienny jadłospis. Półprodukty z ryżu czy ziemniaków nie są dozwolone. Frytki, ryż na mleku, gotowy proszek do przyrządzenia purée, risotto itd. nie są częścią składową tej diety. Wprowadzenie tej diety powinno być zawsze skonsultowane z prowadzącym lekarzem / dietetykiem, a sama dieta nie powinna trwać dłużej aniżeli tydzień, gdyż może prowadzić do poważnych niedoborów. Jeśli po kilku dniach stosowania diety zauważymy stopniową redukcję objawów, słuszne jest założenie, że mamy do czynienia z NH. Po zakończeniu diety można sięgnąć po produkt wysokohistaminowy, ażeby sprowokować objawy nietolerancji. W przypadku nawrotu objawów można potwierdzić wstępne przypuszczenia.
Zakończenie diety ziemniaczano-ryżowej jest dobrym momentem na rozpoczęcie diety niskohistaminowej. Po tym, gdy objawy nietolerancji osiągną najniższą granicę, należy co drugi dzień wprowadzać nowy niskohistaminowy produkt i przyjmować go przez kolejne trzy dni. Jeśli niepożądane objawy nie wystąpią, można podany produkt wpisać na stałe do jadłospisu. Po stworzeniu własnego jadłospisu, zalecane jest po upływie kilku miesięcy raz jeszcze powrócić do produktów, które nie były tolerowane i na nowo wejść w fazę testową. W ten sposób stworzymy indywidualną dietę eliminacyjną, która powinna być stosowana na stałe, aby móc cieszyć się życiem bez uciążliwych dolegliwości.
Wspomniany już wcześniej dzienniczek żywieniowy będzie bardzo pomocny w fazie testowej.
Zaproponowana dieta nie jest dietą odchudzającą, lecz służy celom diagnostycznym w przypadku podejrzenia NH lub jest wstępem do diety niskohistaminowej.