Dorota Rydz

JOS A NIETOLERANCJA HISTAMINY- CZY MOŻNA GO SUPLEMENTOWAĆ

JOS A NIETOLERANCJA HISTAMINY- CZY MOŻNA GO SUPLEMENTOWAĆ

Jod jest niezbędnym dla życia pierwiastkiem śladowym, który nie tylko uczestniczy w utrzymaniu ważnych funkcji organizmu, ale jest również kluczowy dla prawidłowej pracy naszej tarczycy. Nie sposób mówić o jodzie, nie przyglądając się bliżej funkcjonowaniu tarczycy, gdyż zużywa ona 80% jodu, który codziennie spożywamy. 

Niedoczynność tarczycy jest najczęściej występującym zaburzeniem czynności tarczycy, przy czym problem ten dotyczy szczególnie kobiet i osób starszych. Na nadczynność tarczycy cierpi 1 na 100 osób, a około 10% populacji cierpi na zespół Hashimoto. Osoby z nh często równolegle mają do czynienia z dysfunkcją tarczycy, a pacjentów z chorobą Hashimoto zauważalnie częściej dotyka nh. 

ZWIĄZEK HISTAMINY Z HORMONAMI TARCZYCY

Komórki tuczne i tarczyca wpływają na siebie nawzajem. I choć dokładny związek pomiędzy nimi wymaga jeszcze bardziej szczegółowych badań, to pewne połączenia pomiędzy nimi są już znane:

  • Jelita są ściśle powiązane z hormonami tarczycy, które odgrywają ważną rolę w ruchu jelit. Wpływają na szybkość trawienia i transportu pokarmu przez jelita. Jeśli poziom hormonów jest zbyt niski, wspomniany proces ulega spowolnieniu, czego skutkiem mogą być zaparcia. 
  • Chore jelito z kolei powoduje zmniejszenie lub całkowite zahamowanie produkcji enzymu DAO, co prowadzi do wzrostu poziomu histaminy w jelitach.
  • Hormon tarczycy trójjodotyronina (T3) i jej metabolity są magazynowane w komórkach tucznych. 
  • Niedoczynność tarczycy prowadzi do zwiększenia liczby komórek tucznych w tkankach i tarczycy. 
  • Zarówno histamina (jako hormon tkankowy), jak i tarczyca są ściśle powiązane z równowagą hormonalną, brak równowagi zawsze dotyczy obu stron.
  • T3 zwiększa stężenie histaminy w podwzgórzu, wzgórzu i korze mózgowej.
  • Ponadto stwierdzono związek między chorobami autoimmunologicznymi tarczycy (Hashimoto), a zwiększoną aktywnością komórek tucznych.

Jeśli zmagasz się z nh, rola tarczycy może być bardziej znacząca, aniżeli myślisz. Szczególnie w przypadku choroby autoimmunologicznej, jaką jest zapalenie tarczycy Hashimoto, widoczny jest interesujący związek między tarczycą, a zwiększoną wrażliwością na histaminę. W przypadku choroby Hashimoto układ odpornościowy atakuje tarczycę, co często skutkuje niedoczynnością tarczycy. Tarczyca odpowiada za produkcję ważnych hormonów, takich jak tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3), które kontrolują wiele procesów w organizmie, w tym metabolizm. Jeśli tarczyca nie funkcjonuje prawidłowo z powodu choroby Hashimoto, może to utrudniać rozkład histaminy w organizmie. Zazwyczaj organizm szybko rozkłada nadmiar histaminy, ale jeśli masz niedoczynność tarczycy, proces ten może być wolniejszy. Oznacza to, że histamina gromadzi się w organizmie i może powodować różne nieprzyjemne objawy. W takich przypadkach odpowiednia terapia tarczycy może pomóc w lepszej kontroli nh.

Interakcja pomiędzy pracą tarczycy i poziomem histaminy w organizmie ma charakter dwukierunkowy. Przewlekłe procesy zapalne, takie jak te występujące w autoimmunologicznych chorobach tarczycy, mogą prowadzić do podwyższonego poziomu histaminy, a zwiększone stężenie histaminy może z kolei wpływać na procesy zapalne, a tym samym na choroby tarczycy. 

Ostatecznie chodzi o znalezienie równowagi - zarówno w odżywianiu, jak i  leczeniu. Ważne jest, aby osoby dotknięte tą chorobą kontrolowały poziom histaminy poprzez odpowiednią dietę i zmianę stylu życia z jednej strony, oraz aby zapewniły sobie odpowiednie leczenie choroby tarczycy z drugiej, by zapobiegać lub przeciwdziałać negatywnym mechanizmom sprzężenia zwrotnego między tymi układami. Im lepiej zrozumiesz, w jaki sposób Twoja tarczyca i nh są ze sobą powiązane, tym bardziej konkretnie będziesz mógł słuchać swojego ciała i podejmować działania, które będą dla Ciebie dobre. 

NIEDOBÓR JODU POMIMO NADMIARU? 

Według Norm Instytutu Żywności i Żywienia z 2017 roku dzienna podaż jodu powinna wynosić:

  • 90 µg - dla dzieci od 0 do 5 r.ż.
  • 120 µg - dla dzieci od 6 do 12 r.ż.
  • 150 µg - dla dzieci >12 r.ż. i dorosłych
  • 220 µg - dla kobiet ciężarnych
  • 290 µg - dla kobiet karmiących

Polska, podobnie jak inne regiony Europy uważana jest za "obszar niedoboru jodu". W związku z tym w roku 1997 ustawowo wprowadzono obowiązkowe jodowanie soli przeznaczonej do użytku gospodarstw domowych w ilości od 10 do 30 mg KI/kg. Do jodowania soli stosuje się głównie chemicznie wytwarzany jodan potasu, który wg listy SIGHI powinien być przez osoby z nh raczej wykluczony z diety. 

Odpowiednia podaż jodu jest bardzo ważna dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy, jednakże żywność jodowana i sztucznie jodowana sól kuchenna nie mają nic wspólnego z rozsądnym dostarczaniem jodu. Jod jest pierwiastkiem śladowym i jak sama nazwa wskazuje potrzebny jest tylko w niewielkich ilościach i tylko niewielkie jego ilości organizm jest w stanie przetworzyć. Jodowana sól kuchenna zawiera natomiast dziesięć razy więcej sztucznego jodu niż produkty spożywcze zawierające naturalny jod. 

Wiele gotowych produktów zawiera jod z uwagi na powszechnie stosowaną sól jodowaną. Oznacza to, że kupowane produkty m.in. pieczywo zawierają znacznie więcej jodu niż wcześniej (nawet 30 razy więcej). Przy zwyczajowej diecie optymalna dzienna dawka jodu szybko ulega przekroczeniu. Wprawdzie mówi się, że nadmiar jodu jest wydalany przez przewód pokarmowy, ale w przypadku nietolerancji pokarmowych prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego jest często zaburzone. 

W rezultacie organizm zostaje zalany sztucznie wytwarzanym jodkiem potasu (w liście SIGHI z oznaczeniem 3)  zawartym w soli kuchennej. Z powodu tego nadmiaru tarczyca szybko zostaje przeciążona i reaguje dysfunkcją. Wykorzystanie jodu przez tarczycę w wyniku jego nadmiaru zostaje zaburzone i dochodzi do absurdalnej zależności: gdy nadmiar jodu powoduje jego niedobór. 

OBJAWY NIEDOBORU JODU:

  • skrajne zmęczenie
  • brak energii do działania
  • zaburzenia wzrostu
  • zaburzenia rozwojowe
  • trudności z koncentracją
  • wrażliwość na zimno
  • uczucie ściśnięcia i ucisku w gardle
  • trudności z oddychaniem
  • trudności z połykaniem
  • zmiany skórne
  • depresja
  • ADHD
  • wole
  • niedoczynność tarczycy
  • poronienia

PRZYCZYNY NIEDOBORU JODU:

  • leki hamujące wchłanianie jodu, takie jak: substancja czynna - lit (leki przeciwdepresyjne), substancja czynna - sulfonamidy, aspiryna
  • wysoki poziom azotanów w żywności wynikający ze stosowania nawozów sztucznych
  • nadmierne palenie papierosów
  • dieta wegańska i wegetariańska
  • choroby przewodu pokarmowego
  • dieta bogata w produkty zawierające goitrogeny: kapusta, musztarda, cebula, orzechy, czosnek

DIAGNOZA NIEDOBORU JODU

Niedobór jodu można zdiagnozować za pomocą badania moczu. Można również zmierzyć stężenie hormonu tyreotropowego (TSH) w surowicy. W przypadku niedoboru następuje wzrost stężenia TSH w surowicy. Niedobór jodu powoduje jednocześnie obniżenie stężenia całkowitej tyroksyny (T4) w surowicy. 

UWAGA: Nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać ani magazynować jodu. Dlatego ważnym jest, aby dostarczać jod z zewnątrz, ponieważ jego niedobór może poważnie zaburzyć równowagę hormonalną organizmu, co z kolei może pogorszyć nh. Przy nh powinieneś unikać produktów z dodatkiem jodu, gdyż często nie są one tolerowane. Przyjmując suplement jodu (nigdy na własna rękę) należy przestrzegać diety niskohistaminowej i unikać nadmiernego stresu, aby zminimalizować objawy. Oczywiście wskazanym jest (w zależności od stopnia niedoboru) próbować uzupełniać niedobór poprzez dietę wybierając produkty spożywcze, które naturalnie zawierają omawiany pierwiastek. 

Jod występuje naturalnie w następujących produktach o niskiej zawartości histaminy:

  • Świeżo złowione lub mrożone ryby morskie, najlepiej ekologiczne (łosoś, mintaj, dorsz, morszczuk, gładzica, pstrąg, sandacz)
  • Zielone warzywa liściaste, np: roszponka lub endywia.
  • Płatki owsiane
  • Jaja kurze

Aby pokryć zapotrzebowanie na jod, wystarczy włączyć do diety niewielka porcję ryb morskich 2-3 razy w tygodniu. 

Jod może być dostarczany z dietą, jak również absorbowany z powietrza - zwłaszcza nad oceanami - przez skórę i układ oddechowy.

PODSUMOWANIE

Efekt jodowania soli kuchennej oceniono w 2001 roku jako bardzo dobry, gdyż skutecznie zaczęto przeciwdziałać niedoborom jodu w społeczeństwie tym samym zapobiegając powikłaniom wynikającym z jego braku w diecie. Jednocześnie niektórzy naukowcy podkreślają zagrożenia, jakie rządowe programy obowiązkowego jodowania mogą stwarzać dla osób cierpiących na nadczynność tarczycy i autoimmunologiczną chorobę tarczycy.  

Jako osoby z nh w sposób szczególny powinniśmy zadbać o produkty naturalnie bogate w jod w naszej diecie, choć większość z tych produktów jest niestety niewskazana. Po sól jodowaną powinniśmy sięgać z ostrożnością bacznie obserwując reakcję swojego organizmu, gdyż dodawany do niej jodek potasu jest w liście SIGHI sklasyfikowany jako bardzo źle tolerowany i mogący wywoływać silne dolegliwości. Warto jest od czasu do czasu oznaczyć poziom jodu w naszym organizmie, aby nie dopuścić do jego znacznych niedoborów. Pamiętajmy jednak, że suplementować jodu nigdy nie powinniśmy na własną rękę, gdyż jego nadmiar może również prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych. 

W ofercie naszego sklepu znajdziesz wydajną niejodowaną sól ziołową o zapachu lawendy, rozmarynu i bazylii. 

Żródła: