TYPY NIETOLERANCJI HISTAMINY - KTÓRY DOTYCZY CIEBIE? CZĘŚĆ 1

TYP 1 - BAKTERYJNY

Nasza flora jelitowa jest zasiedlana przez biliony bakterii jelitowych. Te drobne mikroorganizmy pomagają w trawieniu i jednocześnie zapobiegają przedostawaniu się szkodliwych drobnoustrojów, produktów rozkładu czy niestrawionych cząsteczek przez śluzówkę jelita do organizmu. Człowiek żyje więc w symbiozie z bakteriami jelitowymi. My dostarczamy im pożywienie, a one w zamian zwalczają szkodliwych intruzów. Wszystkie te bakterie żyją w naszych jelitach w indywidualnej równowadze. 

Jednak gdy dochodzi do jej zachwiania, może powstać dysbioza - czyli sytuacja, w której szkodliwe bakterie rozmnażają się w nadmiarze, a korzystne bakterie ulegają stopniowemu zanikowi. W wyniku przewagi szkodliwych bakterii dochodzi do nadmiernej produkcji histaminy oraz procesów gnilnych. Osoba będąca "typem bakteryjnym" cierpi więc na dysbiozę spowodowaną nadmiarem bakterii produkujących histaminę. 

BAKTERIE GNILNE I HISTAMINOGENNE

Do bakterii gnilnych, które w największym stopniu odpowiadają za produkcję histaminy (szczególnie w psującej się żywności i w jelitach), należą:

• Morganella morganii
• Klebsiella pneumonie i K.aerogenes
• Enterobacter cloacae
• Citrobacter freundii
• Raoultella ornithinolytica
• Serratia marcescens
• Hafnia alvei
• Proteus mirabillis

Te bakteria przekształcają aminokwas histydynę w biogenną aminę - histaminę. Enzym DAO (diaminooksydaza), który rozkłada histaminę, jest również produkowany w śluzówce jelit. Dysbioza może prowadzić do tego, że DAO jest produkowane w niewystarczającej ilości lub nie nadąża z rozkładem histaminy z powodu jej nadmiaru.

OBJAWY

• Wzdęcia.
• Odbijanie się.
• Nieprzyjemny zapach stolca.
• Zaburzenia trawienne (biegunki, zaparcia).
• Skurcze jelit.
• Powracające objawy ze strony układu pokarmowego mimo diety ubogiej w histaminę.
• Coraz mniejsza tolerancja na różne produkty spożywcze.

WSKAZANE BADANIA LABORATORYJNE

• Poziom histaminy w jelitach.
• Profil jelitowy (Candida, pasożyty, zespół nieszczelnego jelita, stany zapalne, skład mikroflory).
• Wykluczenie innych chorób jeli (SIBO, Leaky Gut, celiakia)
• Diagnostyka innych nietolerancji i alergii pokarmowych.
• Ocena poziomu witamin i minerałów (szczególnie kofaktorów DAO - cynk, miedź, witamina B6, witamina C).

WSKAZANIA TERAPEUTYCZNE

• Odbudowa flory jelitowej. 
• Przyjmowanie probiotyków (np.bakterii probiotycznych z naszej oferty).
• Sanacja jelit (w zależności od wyniku:dieta przeciwgrzybicza, kuracja przeciwpasożytnicza).
• Leczenie zespołu nieszczelnego jelita.
• Dieta niskohistaminowa i przeciwzapalna (produkty z listy SIGHI).
• Unikanie używek (cukier, alkohol, kofeina).
• Uzupełnianie niedoborów mikroelementów (np. Histabalance Basics z naszej oferty).

TYP 2 - MASTOCYTOWY

Histamina nie jest dostarczana do organizmu wyłącznie z pożywieniem - jest również produkowana wewnętrznie przez komórki tuczne (mastocyty). Histamina pełni funkcję mediatora układu odpornościowego i wywołuje reakcję zapalną w organizmie, gdy pojawiają się patogeny lub inne czynniki postrzegane jako intruzi. Również niektóre pokarmy lub czynniki zewnętrzne (takie jak: ciepło, zimno, kosmetyki, zapachy) mogą pobudzać komórki tuczne do wydzielania histaminy.

Problemem osób należących do tego typu jest nadaktywność lub dysfunkcja komórek tucznych (mastocytów), które uwalniają zbyt dużo histaminy, nawet bez obecności bakterii. Komórki tuczne są nadwrażliwe - reagują nawet na nieszkodliwe bodźce: stres, zmiany temperatury, kosmetyki, leki, niektóre pokarmy.

Przyczyn można dopatrywać się w zaburzeniach zwanych MCAS (Mast Cell Activation Syndrome) lub mastocytozą. 

TYPOWE PATOGENY MOGĄCE WYWOŁYWAĆ REAKCJE

• Helicobacter pylori
• Clostridum difficile
• Campylobacter
• Enterobacter
• Candida (grzyby)
• Pasożyty
• Wirusy

Wyżej wymienione patogeny mogą uruchomić kaskadę reakcji prowadzącą do aktywacji komórek tucznych.

U osób predysponowanych (np. z MCAS, zaburzoną barierą jelitową, chronicznym stresem) komórki tuczne mogą stać się nadreaktywne i pozostać w stanie "alarmowym" nawet po usunięciu infekcji. Gdy układ immunologiczny "nie wyłączy alarmu" potrzebne jest stabilizowanie komórek tucznych i odbudowa równowagi immunologicznej.

DO PODWYŻSZONEGO POZIOMU HISTAMINY MOGĄ PRZYCZYNIĆ SIĘ TAKŻE:

• Przewlekłe choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego).
• Alergie pokarmowe.
• SIBO (przerost flory bakteryjnej w jelicie cienkim).
• Zespół nieszczelnego jelita.
• Niektóre leki.
• Przewlekły stres.
• Spożycie alkoholu.

W przypadku przewlekłych stanów zapalnych jelit może dojść do upośledzenia aktywności enzymu DAO, odpowiedzialnego za rozkład histaminy - zarówno pod względem ilości, jak i działania. W rezultacie mogą pojawić się dodatkowe nietolerancje, np: laktozy, glutenu czy fruktozy. 

OBJAWY

• Objawy są zmienne, napadowe, często wielonarządowe.
• Wysypki skórne, swędzenie, pokrzywka, obrzęk.
• Zamazane widzenie, swędzenie oczu.
• Podrażnione błony śluzowe.
• Objawy neurologiczne (szumy uszne, ataki paniki).
• Wahania nastroju, lęki wyczerpanie.
• Dolegliwości i choroby przewodu pokarmowego (wymienione wyżej).
• Wzdęcia, zaparcia, skurcze jelit.
• Osłabienie układu odpornościowego.
• Nietolerancje pokarmowe, alergie pokarmowe.
• i wiele innych

BADANIA LABORATORYJNE

• Sprawdzenie obecności wymienionych patogenów.
• Pomiar tryptazy w surowicy (często podwyższona w mastocytozie, nie zawsze w MCAS).
• Markery mediatorów mastocytów (histamina w moczu, prostaglandyny, heparyna).
• Testy alergiczne celem stwierdzenia lub wykluczenia istniejących lub współistniejących alergii.
• Diagnostyka przewlekłych chorób zapalnych jelit.
• Analiza mikroflory jelit (Candida, pasożyty, zespół nieszczelnego jelita, stany zapalne, skład bakterii jelitowych).
• Status witamin i minerałów.

WSKAZANIA TERAPEUTYCZNE

• Leczenie współistniejących schorzeń.
• W zależności od wyników regeneracja jelit, dieta przeciwgrzybicza, kuracje pasożytnicze.
• Dieta niskohistaminowa.
• Unikanie zewnętrznych czynników wyzwalających histaminę, takich jak kosmetyki i środki czystości.
• Wypracowanie technik radzenia sobie ze stresem.
• Leki antyhistaminowe, kromoglikan.
• Uzupełnienie niedoborów składników odżywczych.
• Suplementy stabilizujące komórki tuczne (np. kwercetyna, witamina C, olej z czarnuszki, HistaBalance Basics
• Specjalne terapie infuzyjne.

WNIOSKI

Typ mastocytowy możemy podejrzewać, gdy:

• Objawy utrzymują się mimo ścisłej diety (choć należy pamiętać, że także w tym przypadku ma ona ogromne znaczenie).
• Poprawa objawów następuje po lekach stabilizujących komórki tuczne i antyhistaminowych.
• Mamy do czynienia tylko z nieznacznym obniżeniem poziomu DAO (poziom DAO nie jest kluczowym wskaźnikiem).
• Suplementacja enzymatyczna nie przynosi oczekiwanych efektów.
• Objawy pojawiają się nie tylko po jedzeniu, ale nasilają się także po ekspozycji na inne czynniki - ciepło, zimno, stres, zapachy, kosmetyki, wysiłek fizyczny, ukąszenia owadów.
• Objawy skórne, ogólnoustrojowe przeważają nad objawami ze strony układu pokarmowego (chyba, że schorzenia jelit wywołały aktywacje komórek tucznych).

 TYP 3 - ENZYMATYCZNY

Określenie to zastosować możemy w przypadku osób, które mają wrodzoną trudność z rozkładem histaminy w organizmie. Wynika to z naturalnie obniżonej aktywności enzymów odpowiedzialnych za ten proces. U takich osób nawet niewielkie ilości histaminy mogą wywołać różne dolegliwości, ponieważ organizm nie radzi sobie z jej nadmiarem. Objawy mogą być u każdego inne, inne może też być ich natężenie - od łagodnych po ciężkie. Do najbardziej charakterystycznych objawów zalicza się:

• Dolegliwości związane z przeziębieniem: wodnisty katar, kichanie, plwocina, kaszel, trudności z oddychaniem, świszczący oddech charakterystyczny dla astmy, zatkany nos.
• Problemy trawienne: biegunka, zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia, zgaga, mdłości, refluks, suchość w jamie ustnej, posmak pieprzu w ustach.
• Choroby skóry: swędzenie, wysypka, zaczerwienienie (głównie w obrębie twarzy), rumień, świąd, trądzik, obrzęk naczynioruchowy.
• Dolegliwości ze strony narządu wzroku: łzawienie, świąd, uczucie piasku w oczach, obrzęk powiek.
• Dolegliwości ze strony układu sercowo-naczyniowego: tachykardia, nadciśnienie tętnicze, hipotonia, anafilaksja, arytmia serca.
• Dolegliwości związane z ośrodkowym układem nerwowym: bóle głowy, migreny, zawroty głowy, zmniejszona koncentracja, zaburzony proces uczenia się, zapamiętywania, zaburzenia cyklu snu i czuwania (problemy z zaśnięciem, z głębokim snem), mdłości, wymioty, nadaktywność (szczególnie u dzieci), lub odwrotnie ciągłe zmęczenie.
• Dolegliwości ze strony układu rozrodczego: bolesne i obfite miesiączkowanie.

Wszystkie te objawy nie muszą występować ani jednocześnie, ani bezpośrednio po spożyciu nietolerowanych produktów, gdyż niekiedy pierwsze symptomy pojawiają się dopiero po 72 godzinach. Badania wykazały, że 24,9% pacjentów relacjonuje o 1-2 objawów, 41,3% o 3-4 objawów, a 33,8% o ponad 5.

ENZYMY ROZKŁADAJĄCE HISTAMINĘ

W organizmie za rozkład histaminy odpowiedzialne są dwa enzymy:

1. Diaminooksydaza (DAO)

• Jest kluczowym enzymem rozkładającym histaminę.
• Rozkłada histaminę pozakomórkową, która zostanie przyjęta wraz z pożywieniem.
• Rozkłada również inne aminy biogenne.
• Produkowana głównie w komórkach błony śluzowej jelit.
• Obniżona produkcja bądź niska aktywność enzymu DAO może być uwarunkowana genetycznie (co jest dla nas szczególnie istotne w przypadku typu enzymatycznego), bądź ma charakter przejściowy.
• O obniżonej aktywności DAO mówimy przy wyniku <3 U/ml, o prawdopodobnej NH przy wyniku < 10 U/ml, a o mało prawdopodobnej NH przy wyniku > 10 U/ml, choć zdarzają się pacjenci z NH, u których aktywność DAO nie wypada poniżej normy.

2. N-metylotransferaza histaminowa (HNMT)

• Rozkłada histaminę endogenną (wytwarzaną przez organizm).
• Występuje głównie w wątrobie, nerkach, błonie śluzowej oskrzeli oraz ośrodkowym układzie nerwowym.
• Zmniejszenie aktywności HNMT prowadzi do przewlekłej formy nietolerancji histaminy.
• U pacjentów z prawidłowym poziomem DAO, u których objawy nasilają się powoli (po kilku dniach) po błędach dietetycznych i ustępują ze znacznym opóźnieniem po wyeliminowaniu czynników wyzwalających, należy wziąć pod uwagę niedobór HNMT.
• Istnieją leki znane jako blokery HNMT. Na przykład amodiachina, takryna oraz difenhydramina (co ciekawe - lek przeciwhistaminowy H1!) blokują miejsce wiązania histaminy w HNMT. 

PRZYCZYNY ZABURZEŃ FUNKCJI ENZYMU DAO

W przypadku typu enzymatycznego są to głównie:

• Zmiany genetyczne - poliformizm pojedynczego nukleotydu w genie AOC1.

Do przyczyn wtórnego niedoboru DAO zaliczymy:

• Leki - niektóre z popularnych leków blokują DAO, lub są liberatorami histaminy. Ich przyjmowanie może doprowadzić do zaburzenia metabolizmu histaminy w organizmie.
• Stany zapalne w obrębie błony śluzowej przewodu pokarmowego mogą powodować czasowe zmniejszenie produkcji enzymu DAO.
• Niedobór witamin - w szczególności witaminy C, B6, miedzi i cynku, które są kofaktorami enzymu DAO, a ich niedobór może doprowadzić do obniżonej aktywności tego enzymu.
• Dieta bogata w produkty wysokohistaminowe i inne aminy biogenne.
• Alkohol - należy do najpopularniejszych blokerów DAO. 

BADANIA LABORATORYJNE

Aby zdiagnozować przekroczenie indywidualnej granicy tolerancji histaminy należy zawsze równocześnie oznaczyć:

• Aktywność DAO w surowicy (bardziej wartościowe badanie, aniżeli test określający tylko stężenie DAO). dzień przed badaniem zaleca się zaprzestać przyjmowanie enzymu DAO, jeśli ma to miejsce.
• Całkowity poziom histaminy we krwi, a w razie potrzeby również histaminę w kale.

Oprócz tego warto:

• Dokonać pomiaru kofaktorów DAO (miedź, witamina C, witamina B6, cynk).
• Oznaczyć status witamin i składników mineralnych.

W przypadku stwierdzonego niedoboru DAO należy następnie ustalić, czy mamy do czynienia z pierwotnym (genetycznym), czy wtórnym (nabytym) niedoborem DAO, ponieważ ma to znaczenie terapeutyczne.

Predyspozycję genetyczną do niedoboru DAO warto wziąć pod uwagę, gdy w wywiadzie stwierdza się dziedziczność występowania objawów charakterystycznych dla NH. W takim wypadku najlepiej wykonać:

• Analizę genu AOC1 - to podstawowe badanie, które pozwala wykryć poliformizmy (warianty genetyczne) wpływające na aktywność DAO. Te warianty mogą powodować obniżoną ekspresję lub aktywność enzymu DAO, co sprzyja gromadzeniu się histaminy w organizmie. Badanie to da nam odpowiedź, czy jesteśmy typem enzymatycznym. 
• Pomiar aktywności HNMT, która znajduje się głównie wewnątrzkomórkowo, zwłaszcza w wątrobie, nie jest możliwy. Diagnostyka opiera się na wykryciu wariantu genetycznego C314T, który obniża aktywność HNMT o 30-50%. Wariant ten jest ściśle powiązany z chorobami związanymi z histaminą, takimi jak astma czy atopowe zapalenie skóry.

Część wspomnianych badań możemy wykonać w większości laboratoriów w Polsce. Istnieją również firmy, które mają w swej ofercie wspomniane testy genetyczne - badanie wysyłkowe. Jeśli chcemy podejść do tematu kompleksowo i wykonać badania w jednym miejscu, wtedy Berlin i laboratorium IMD jest idealną opcją stacjonarną. 

WSKAZANIA TERAPEUTYCZNE

W każdym z przypadków (genetycznym i wtórnym) wskazana jest:

• Dieta niskohistaminowa, wolna od produktów wysokohistaminowych, blokerów DAO, liberatorów histaminy i innych amin biogennych. (Wszystkie dobrze tolerowane produkty znajdziemy w liście SIGHI).
• Suplementacja enzymem DAO - nie rozwiąże problemu NH, ale może ułatwić codzienne spożywanie posiłków.
• W razie konieczności leki przeciwhistaminowe (H1 i H2).

Jeśli niedobór DAO jest wtórny, wtedy należy:

• Ustalić przyczynę niedoboru DAO.
• Zastosować suplementację, jeśli to konieczne (kofaktorów DAO, witamin i składników mineralnych).
• Zadbać o zdrowe jelita. 
• Zminimalizować szkodliwe składniki w żywności - stosowane dodatki i pestycydy mogą upośledzać enzym DAO w jego funkcji.
• Sięgać po produkty, które podnoszą enzym DAO - brokuły, jarmuż, płatki owsiane, marchew, pestki dyni, nasiona lnu, papryka, pietruszka, orzechy brazylijskie, czarna porzeczka.
• Stosować dietę przeciwzapalną - nadmiar histaminy wywołuje stan zapalny, a śluzówka jelita objęta stanem zapalnym nie wytwarza enzymu DAO. Dlatego powinniśmy zrezygnować z produktów, które działają prozapalnie (produkty mleczne, jajka, czerwone mięso) i sięgać po zioła hamujące procesy zapalne, takie jak: kurkuma, rumianek, szałwia.
• Wyrównać konsumpcję tłuszczy - badania wykazały, że pomiędzy konsumpcją tłuszczy, a aktywnością DAO istnieje ciekawe powiązanie. W szczególności kwas oleinowy wykazuje pozytywne oddziaływanie na aktywność DAO i zwiększa uwolnienie tego enzymu do krwiobiegu o 500%. Kwas oleinowy należy do kwasów tłuszczowych omega-9 i jest obecny w szczególności w oliwie z oliwek. Także olej rzepakowy zawiera zadziwiająco dużą ilość tego kwasu.

W ofercie naszego sklepu, znajdziesz:

• Produkty niskohistaminowe (przebadane w akredytowanych laboratoriach na zawartość histaminy), w 100% naturalne, w certyfikowanej jakości BIO, wolne od liberatorów histaminy i blokerów DAO, zawierające tylko i wyłącznie składniki oznaczone w liście SIGHI kolorem zielonym i cyfrą 0, co oznacza, że są całkowicie bezpieczne przy NH, bezglutenowe - w tym przyprawy i herbaty.
• DAOfood - malutkie tabletki (idealne również dla Dzieci powyżej 3 roku życia) umieszczone w bardzo poręcznym podajniku.
• Bakterie probiotyczne - ze wskazanymi przy NH szczepami bakterii i L-glutaminą zamiast klasycznego prebiotyku, co czyni je szczególnie dobrze tolerowanymi przez osoby z wrażliwym układem pokarmowym.
• Histabalance Basics - witamina C, B6, miedź, magnez, kwercetyna w jednej tabletce w dawce dopasowanej dla osób z NH.

TYP 4 - Z ZABURZONĄ DETOKSYKACJĄ

PRZYCZYNY ZABURZONEJ DETOKSYKACJI

Niestety nasze środowisko jest pełne toksyn, co powoduje, że obciążenie organizmu stale rośnie. Substancje szkodliwe, takie jak metale ciężkie, plastyfikatory, pestycydy czy sztuczne aromaty znajdują się dziś w powietrzu, wodzie, glebie, dymie papierosowym, kosmetykach, meblach, zabawkach, farbach, ceramice, żywności, roślinach i zwierzętach. W ten sposób przedostają się one do naszego organizmu. Współczesny sposób odżywiania się (zbyt dużo cukru, tłuszczu i mięsa) dodatkowo zwiększa ryzyko obciążenia toksynami, gdyż prowadzi do przewlekłego zakwaszenia organizmu. Kwaśne środowisko zwiększa rozpuszczalność toksyn, ułatwiając im wchłanianie i magazynowanie w tkankach. Obciążenie metalami ciężkimi, takimi jak rtęć, kadm i ołów jest w dzisiejszej populacji powszechne. 

SKUTEK WSZECHOBECNYCH TOKSYN

Nadmiar substancji toksycznych w organizmie może osłabiać narządy odpowiedzialne za detoksykację, prowadząc do zaburzeń w tym procesie. Szczególnie wątroba - nasz największy narząd detoksykacyjny - może poważnie ucierpieć pod ich naporem. badania z ostatnich lat wykazały wyraźny związek między metalami ciężkimi a uwalnianiem histaminy z komórek tucznych, szczególnie w przypadku rtęci.

Typ z zaburzoną detoksykacją cierpi z powodu obciążenia organizmu toksynami lub metalami ciężkimi, co osłabia zdolności detoksykacyjne i negatywnie wpływa na gospodarkę histaminową. metale ciężkie sprzyjają też powstawaniu wolnych rodników. Oznacza to, że organizm potrzebuje więcej przeciwutleniaczy, takich jak witamina C, miedź czy cynk. Wszystkie te mikroskładniki są kofaktorami DAO (enzymu diaminooksydazy), które w takich warunkach są gorzej dostępne, co może prowadzić do dysfunkcji DAO. Metale ciężkie wypierają również mikroskładniki takie jak wapń, żelazo, cynk, mangan i selen. A to właśnie w szczególności cynk i magnez są istotne dla gospodarki histaminowej. 

GŁÓWNE MIEJSCA GROMADZENIA SIĘ METALI CIĘŻKICH

Obecność metali ciężkich w organizmie może prowadzić do szeregu negatywnych skutków zdrowotnych, zarówno ostrych, jak i przewlekłych. Długotrwałe narażenie na metale ciężkie, takie jak ołów, rtęć, kadm czy arsen, może skutkować uszkodzeniem narządów, zaburzeniami neurologicznymi, problemami z układem krążenia, a nawet zwiększonym ryzykiem nowotworów.

• Kości i zęby stanowią ponad 90% całkowitego ładunku ołowiu w organizmie dorosłego człowieka. Ołów wbudowując się w kość, może przyczynić się do jej osłabienia i większego ryzyka złamań. Ma również negatywny wpływ na układ nerwowy, krwionośny i rozrodczy. Źródłem ołowiu jest głównie zanieczyszczona woda, gleba, a tym samym żywność.
• Nerki i wątroba to główne miejsce kumulowania się kadmu. Szczególnie podatne na kadm są również płuca. Jego wdychanie może prowadzić do włóknienia i uszkodzeń płucnych. Źródłem kadmu są żywność, dym tytoniowy, środowisko przemysłowe.
• Metylortęć jest wchłaniana bardzo efektywnie z przewodu pokarmowego, łatwo przekracza barierę krew-mózg, oraz łożysko. W organizmie przekształca się w postać nieorganiczną, która kumuluje się zwłaszcza w mózgu i nerkach. Źródłem rtęci są ryby i owoce morza, dentystyczne amalgamaty, niektóre szczepionki.
• Arsen w tkankach keratynowych (skóra, włosy, paznokcie) to nie tylko problem estetyczny (przebarwienia, kruchość paznokci, osłabienie i wypadanie włosów), ale arsen może prowadzić także do poważnych chorób skóry i nowotworów. Źródłem arsenu może być zanieczyszczona woda pitna, ryż i inne rośliny rosnące na skażonej glebie.
• Metale ciężkie, głównie kadm, rtęć czy chrom mogą również atakować śledzionę i trzustkę, zaburzając chociażby gospodarkę minerałami, metabolizm cukru, czy wywołując stres oksydacyjny.

TRWAŁOŚĆ METALI CIĘŻKICH W ORGANIZMIE

Wiele metali nie jest efektywnie usuwanych, a ich skutki kumulują się przez dekady - warto przykładać wagę do ograniczania ekspozycji.

• Kadm (cd): zostaje w nerkach przez 6-38 lat, w wątrobie 4-19 lat - eliminuje się tylko ok. 0,01 - 0,02% dziennie.
• Ołów (Pb): znika z krwi względnie szybko (1-2 miesiące), ale przez dekady zalega w kościach.
• Arsen (As): inorganiczny arsen we krwi ustępuje w 3-4 godziny, w moczu obecne metabolity przez 2-4 dni; we włosach można go śledzić do roku. 

GŁÓWNE OBJAWY W PRZYPADKU ZABURZONEJ DETOKSYKACJI

• Choroby skóry (pokrzywka, bąble, zaczerwienienia).
• Migrena, bóle głowy.
• Problemy z koncentracją, zaburzenia snu.
• Brak energii, zmęczenie, osłabienie.
• Przyspieszony proces starzenia.
• Nowotwory.
• Podatność na infekcje.
• Nudności, wymioty.
• Bóle mięśni, stawów.

WSKAZANE BADANIA LABORATORYJNE

• Oznaczenie poziomu glutationu.
• Analiza krwi pod kątem mikroskładników (cynk, wapń, żelazo, selen, mangan, witamina C, miedź).
• Testy na obecność metali ciężkich (analiza krwi, moczu, włosów, paznokci).
• Test prowokacyjny - polega na podaniu substancji chelatującej (np. EDTA, DMSA) i analizie wydalania metali z moczem, co pomaga ocenić stopień obciążenia organizmu.
• Oznaczenie parametrów wątroby i nerek oraz ich zdolności detoksykacyjnej.
• Oznaczenie enzymów detoksykacyjnych w celu oceny wydolności detoksykacji.
• Test MELISA (badanie krwi na nadwrażliwość na metale, alergie, dodatki i leki) - nie mierzy ilości metali w tkankach, ale reakcję układu odpornościowego na niego. 

PROPOZYCJE TERAPII

• Chelatoterapia.
• Unikanie toksyn
• Kuracja i regeneracja wątroby.
• Odbudowa i oczyszczenie jelit.
• Usunięcie amalgamatu z zębów (tylko przy równoczesnej terapii odtruwającej!).
• Uzupełnienie ewentualnych niedoborów składników odżywczych.
• Sięganie po żywność BIO, aby zmniejszyć ryzyko jej zanieczyszczenia.

Wszystkie informacje dotyczące metod leczenia, składników odżywczych, witamin oraz ich działania opierają się na tradycyjnej wiedzy, dostępnych badaniach, a także opiniach i doświadczeniach terapeutów oral literaturze fachowej. Niniejszy materiał nie zastępuje diagnozy ani leczenia lekarskiego. Nie możemy również składać żadnych obietnic o działaniu leczniczym. Celem publikacji jest wyłącznie przekazywanie informacji. W przypadku poważnych chorób, niewyjaśnionych objawów lub jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem. Stosowanie składników lub metod terapeutycznych odbywa się na własną odpowiedzialność.